Chủ Nhật, 22 tháng 5, 2016

Bacillus Subtilis - Men vi sinh cho Hồ cá nuôi Koi

Nuôi thuỷ sản nói chung cũng như nuôi cá Koi, người nuôi cần xây dựng giá thể cho vi sinh có lợi phát triển góp phần nâng cao chất lượng nước tạo môi trường thật tốt cho Koi phát triển.
Đối với những ao lớn thì hệ vi sinh và giá thể tự nhiên vốn đã có khi nuôi người nuôi nên định kỳ bổ sung lượng vi sinh định kỳ. Riêng đối với hồ Koi tại nhà điều bắt buộc cần phải có bộ phận lọc và vật liệu lọc để làm " nhà " giá thể cho vi sinh trú ngụ.
Theo tôi tìm hiểu những chế phẩm vi sinh xử lý nước hiện có trên thị trường Việt Nam hầu như đều phân lập nhóm vi khuẩn Bacillus subtilis trong sản phẩm của mình. Vậy Bacillus subtilis là gì ? đặc tính trị liệu ra sao ?


Bacillus Subtilis - Men vi sinh cho Hồ cá nuôi Koi

Bacillus subtilis được Ferdinand Cohn- một cộng sự của Robert Koch mô tả và đặt tên năm 1872. Đó là 1 loại vi khuẩn Gram dương, có khả năng mọc được khi có sự hiện diện của oxi và có thể tạo thành dạng đặc biệt khi tế bào ở trạng thái nghỉ được gọi là nội bào tử (endospore). B.subtilis là vi khuẩn đại diện cho loài (genus) Bacillus của họ Bacillaceae (family). Năm 2004, dựa trên phương pháp phân tích 16S rRNA người ta phân chia loài Bacillus thành nhiều họ và loài vi khuẩn tạo bào tử khác nhau. Những thành viên của họ Bacillus được đề cập ở đây là loại vi khuẩn “ gram dương, kỵ khí hay kỵ khí tùy tiện, tạo nội bào tử”. Về cơ bản theo phân loại của Bergey, B.subtilis thuộc:


- Giới (kingdom): Bacteria


- Ngành (phylum): Firmicutes


- Lớp (class): Bacilli


- Bộ (order): Bacillales


- Họ (family): Bacillaceae


- Loài (genus): Bacillus


Tính chất: phân bố rộng rãi và đa dạng của loài Bacillus trong tự nhiên cũng như việc đề kháng bất thường của bào tử đối với các tác nhân hóa học và vật lý, chu kỳ hình thành bào tử, việc giáng hóa hầu hết các cơ chất có nguồn gốc thực vật và động vật bao gồm: cellulose, tinh bột, pectin, protein, agar, các hydrocarbons và các chất khác, sự tạo thành các chất kháng sinh, độc tố, nitrat hóa (nitrification), khử nitrat (denitrification), cố định ni tơ, kiềm hóa, axit hóa, ưa lạnh, ưa nhiệt, ký sinh ….tiếp tục là đề tài hấp dẫn đối với các vi khuẩn này từ khi chúng được phát hiện bởi Cohn và Koch vào những năm 1870 cho đến nay.
Bacillus Subtilis - Men vi sinh cho Hồ cá nuôi Koi

Đặc tính trị liệu

Từ lâu, người ta đã biết đến khả năng kháng khuẩn của B. subtilis, những người nông dân của nhiều nước từ xa xưa, một cách vô tình họ đã dùng nước ngâm rơm rạ cho trâu bò uống để chữa bệnh viêm ruột. Chính sự có mặt của B. subtilis là nguyên nhân chữa được bệnh này. Nhưng mãi đến năm 1949-1950 Henry, Albot và cộng sự đã phân lập thành công B. subtilis thuần khiết. Từ đó, chúng mới dùng để điều trị các chứng viêm ruột, viêm đại tràng, chống tiêu chảy do lạm dụng kháng sinh hoặc do loạn khuẩn gây ra với tên gọi là “Subtilistherapie” (điều trị bằng subtilis). B. subtilis có vai trò lớn trong việc giữ ổn định thế quân bình vi khuẩn chí ruột bằng cơ chế cạnh tranh sinh tồn và khả năng gây ức chế các vi khuẩn gây bệnh ở đường ruột do tác dụng bởi những sản phẩm tiết của nó. Công trình nghiên cứu của Work và cộng sự năm 1959 đã cho biết B. subtilis có hệ thống men tương đối hoàn chỉnh có khả năng thủy phân glucid, lipid, protid, enzym cenlulase biến đổi chất xơ thành các loại đường dễ tiêu, lecitinase thủy phân các chất béo phức hợp, enzym phân giải gelatin, enzym phân giải fibrin và một loại enzym giống lysozym gây tác dụng trực tiếp dung giải một số typ vi khuẩn Proteus gây bệnh trong đường ruột. B. subtilis còn được đánh giá là một trong những loại vi khuẩn an toàn và hiệu quả nhất để sử dụng trong ngành công nghệ sinh học sản xuất các axit amin quan trọng như: lysine, valine, tyrozine, proline, threonine, isoleusine, aspastic…

Ngoài ra B. subtilis còn có khả năng tổng hợp một số chất kháng sinh có tác dụng ức chế sinh trưởng hoặc tiêu diệt một số vi sinh vật khác, tác dụng lên cả vi khuẩn gram âm lẫn gram dương, nấm gây bệnh như: Bacitracin, Bacilysin, Baxilomicin (A,B,C,R), Bacillopectin, Mycobacillin, Subtilin (A,B,C), Prolimicin…Nhờ các kháng sinh này mà B. subtilis có khả năng cạnh tranh tốt với các vi khuẩn khác và người ta đã ứng dụng chúng để tái tạo lại sự cân bằng vi khuẩn trong ruột. B. subtilis còn có khả năng đồng hóa một số vitamin như B2 (Riboflavin) đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sống của cơ thể động thực vật, có mặt trong tất cả các tế bào, tham gia vào các quá trình dinh dưỡng và hô hấp của sinh vật. Trong 1 gam sinh khối khô Bacillus có 7,8µg riboflavin


Nhiều nước trên thế giới đã dùng B. subtilis như là một chế phẩm trợ sinh hay còn gọi là probiotic, chứa các vi sinh vật sống có tác dụng làm cải thiện hệ vi sinh vật ở cơ thể vật chủ.


Các chế phẩm từ B. subtilis được bán ở hầu hết các nước châu Âu ngay khi còn biết ít về cơ chế tác dụng của chúng. Bào tử của B. subtilis có thể qua được rào chắn tiêu hóa, một phần bào tử nảy mầm trong ruột non và sinh sôi trong đường ruột. Ngoài ra một số tác dụng lâm sàng của B. subtilis đã được biết như là tác nhân kích thích miễn dịch, nhờ tác dụng kích thích tiết IgA, một loại globulin tiết có trên bề mặt tế bào biểu mô niêm mạc có khả năng ức chế, ngăn chặn vi sinh vật gây bệnh xâm nhập vào cơ thể. 



Bacillus Subtilis - Men vi sinh cho Hồ cá nuôi Koi


Cơ chế tác dụng

Bacillus subtilis tồn tại trong sinh phẩm ở trạng thái bào tử, nhờ vậy khi uống vào dạ dày nó không bị axit cũng như các men tiêu hóa ở dịch vị phá hủy . Ở ruột, bào tử nảy mầm và phát triển thành thể hoạt động. Giai đoạn này, B. subtilis tổng hợp nhiều chất có hoạt tính sinh học có lợi cho cơ thể như các enzym thủy phân, các vitamin, axit amin …Một số enzym như protease, α-amylase và một số enzym khác hoạt động mạnh có lợi cho tiêu hóa ở ruột, chúng có vai trò:

· Làm cho pH ở ruột ổn định, hạn chế sự phát triển của vi khuẩn sinh hơi và vi khuẩn gây bệnh


· Cung cấp ngay cho cơ thể một số men cần thiết, làm cho tiêu hóa trở lại bình thường trong khi hệ vi khuẩn ở ruột chưa lập lại trạng thái cân bằng.


· Ở thành bào tử B. subtilis có enzyme giống như lysozyme có khả năng dung giải trực tiếp một số vi khuẩn gây bệnh như: Proteus, Staphylococus, E.coli.


Các chất kháng sinh do B. subtilis tiết ra có tác dụng ức chế sự phát triển và tiêu diệt một số loài vi khuẩn gây bệnh tạo điều kiện cho các vi khuẩn chí bình thường ở ruột phát triển tái lập lại trạng thái cân bằng. Ở trong ruột, các chất sinh học này không chỉ được giải phóng khi B. subtilis còn sống mà ngay cả khi chúng đã chết, xác vi khuẩn vẫn tiếp tục giải phóng ra các enzym, kháng sinh, vitamin có lợi cho cơ thể.


Có nhiều nghiên cứu cho thấy rằng không nhất thiết là probiotic sống mới có lợi cho đại tràng vì tác dụng này xảy ra gián tiếp qua chuỗi AND kích thích miễn dịch không methyl hóa. Vi khuẩn probiotic có thể ức chế viêm đại tràng thông qua các thành phần cấu trúc được nhận diện bằng thụ thể đặc hiệu của miễn dịch bẩm sinh như tương tự thụ thể “Toll”. B. subtilis không nhân lên trong ruột, chúng chỉ chuyển từ dạng bào tử sang dạng hoạt động rồi bị đào thải hoàn toàn. Như vậy khả năng cạnh tranh của B. subtilis đối với vi khuẩn gây bệnh không chỉ ở số lượng tế bào vi khuẩn mà còn nhờ vào các hoạt chất sinh học mà nó tiết ra. Trong những năm gần đây, khoa vi sinh vật của bệnh viện Bạch Mai đã đánh dấu hỗn dịch B. subtilis bằng đồng vị phóng xạ trong điều trị bệnh đường ruột và kết luận: “Hỗn dịch B. subtilis sau khi vào cơ thể chuột lang, được tập trung rất nhiều trong ruột già, lưu giữ tại đó một lượng đáng kể cho đến ngày thứ ba và không đi vào máu”. Như vậy để điều trị các bệnh đường ruột, khắc phục tình trạng rối loạn tiêu hóa sau khi dùng kháng sinh lâu dài thì B. subtilis là một vũ khí lợi hại, rẻ tiền, dễ sử dụng, có thể áp dụng rộng rãi trong điều trị. Các chế phẩm trợ sinh từ B. subtilis khi đi vào cơ thể có tác dụng theo bốn cơ chế chủ yếu:


· Trung hòa độc tố.


· Cạnh tranh với mầm gây bệnh


· Thay đổi chuyển hóa của vi sinh vật


· Kích thích miễn dịch của cơ thể vật chủ.


Nhờ các cơ chế tác dụng này B. subtilis mang các đặc tính trị liệu và hiện nay đã được sử dụng rộng rãi làm chế phẩm sinh học dưới dạng men tiêu hóa sống.


Thông tin trên được lược dịch từ tài liệu “Textbook of Bacteriology” chương “Genus Bacillus” của Kenneth Todar, PhD và lược trích từ phần tổng quan nghiên cứu của luận án Tiến sĩ sinh học: “Một số đặc tính sinh hóa, miễn dịch và sinh học phân tử của các chủng Bacillus DU va NT trong sản xuất các sinh phẩm” của NCS Lê Thị Loan.



Bacillus Subtilis - Men vi sinh cho Hồ cá nuôi Koi


Thật ra những sản phẩm men vi sinh có tại thì trường Việt Nam giá thành cho những loại có xuất sứ trong nước cũng chấp nhận được. Riêng những sản phẩm có xuất sứ ngoại giá khá cao. Đặc biệt đối với những hồ Koi trên 10m3 khi setup hồ tạo vi sinh thì cũng đáng suy nghĩ. Đồng thời muốn mua sản phẩm đó các bạn phải tới nơi chuyên bán cá và thiết bị hồ cá. Thực tế những tiệm cá cảnh gần nơi tôi sinh sống họ không biết men vi sinh xử lý nước là gì.

Mục đích chính của bài viết này tôi xin giới thiệu đến các bạn những sản phẩm men tiêu hoá dành cho người, cái chính ở đây là những sản phẩm này vẫn phân lập chủng vi khuẩn Bacillus subtilis . Các bạn có thể mua ở bất cứ tiệm thuốc tây nào gần nơi bạn sinh sống đồng thời giá thành rất mềm so với bất cứ sản phẩm men vi sinh xử lý nước cá cảnh có trên thị trường. Với men này để trong nhà người và cá đều dùng được.  Ở đây mình ví dụ một sản phẩm men tiêu hoá thông dụng có thể tìm mua rất dễ dàng.
(Bài viết tổng hợp từ anh Kevin Hoàng - HOICAKOI.COM)

0 nhận xét:

Đăng nhận xét